Szczawnickie źródła mineralne biją na stokach Bryjarki w Beskidzie Sądeckim. Znane były już ponad 200 lat temu a pierwsze ich badania przeprowadził w 1810 roku doktor Rhodius z Krakowa. A był to czas kiedy władze austriackie zlikwidowały Starostwo Czorsztyńskie a jego ziemie, w tym Szczawnicę wystawiły na sprzedaż. Początkowo działki z ujęciami wód mineralnych wykupili miejscowi chłopi. Jeden z nich, sołtys Józef „Józiopanek” Zachwieja zaczął ją nawet butelkować i sprzedawać. Nie udało mu się jednak zbić na tym interesie zbyt wielkiego majątku i po kilku latach odsprzedał ziemię Janowi Kutscherze ze Spisza. Ten wybudował pierwsze budynki zdrojowe i wytyczył park.
Jednak i on pozbył się działek dość szybko. W 1828 roku zostały one sprzedane na licytacji a nabyła je węgierska rodzina Szalayów. Wtedy też rozpoczął się okres przyspieszonego rozwoju Szczawnicy. Stefan i Józefina, a nade wszystko ich syn Józef poczynili w miejscowości liczne inwestycje. Wizja stworzenia w podpienińskiej dolinie uzdrowiska na poziomie europejskim stała się celem jego życia. Ukształtowało się wtedy centrum zdroju z Placem Dietla i parkiem a wieś przystosował się do przyjmowania kuracjuszy i wczasowiczów. Zapał Szalaya oraz jego konsekwencja sprawiły, że szybko powstało tu znane uzdrowisko. Bywali tu Aleksander Fredro, Adam Asnyk, Józef Ignacy Kraszewski, Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka czy Kazimierz Przerwa-Tetmajer.
Złote czasy Szczawnicy skończyły się wraz ze śmiercią Józefa Dietla, który przekazał ją w testamencie Polskiej Akademii Umiejętności, która nie potrafiąc należycie gospodarzyć uzdrowiskiem odsprzedała je hrabiemu Adamowi Stadnickiemu. Poczynił on kolejne inwestycje budując nowoczesne inhalatorium oraz sanatorium „Modrzewie”. Jedna wiek rozwoju definitywnie się skończył. Kolejne wojny przyniosły zastój. Po 1945 roku uzdrowisko upaństwowiono. W roku 2001 wróciło ono w ręce Stadnickich.
Obecnie w Szczawnicy leczy się choroby układu oddechowego, gardła oraz astmę oskrzelową. Natomiast tutejsze sanatorium balneologiczne pomaga osobom z chorobami stawów. Działają inhalatorium i łazienki mineralne. W ujęciach i pijalniach spróbować można jednej z 12 szczaw wodorowęglanowych, sodowych i jodkowych.
Zródła
JÓZEFINA najstarszy zdrój szczawnicki znany już przed 1810 rokiem (w tymże roku dokonano jego pierwszego rozbioru chemicznego) jako źródło Główne. Nazwa obecna funkcjonuje od 1828 roku, pochodzi od imienia ówczesnej właścicielki zdrojów Józefiny Szalayowej. Szczawa wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowa, wskazana przy nieżytach gardła i nosa, stanach zapalnych, astmie, rozedmie płuc, skazie moczanowej i otyłości. Zawiera 4,4 g składników stałych na litr.
STEFAN źródło znane od 1822 roku. Nazwa pochodzi od imienia męża Józefiny Stefana Szalaya. Szczawa wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowo-jodkowa. Wskazana m.in. przy nieżytach dróg moczowych, kamicy nerkowej, nieżytach nosa, gardła, oskrzeli, astmie, rozedmie płuc. Zawiera 9,2 g składników stałych na litr.
MAGDALENA zdrój odkryty w 1939 roku przez gości szczawnickich, nazwana imieniem kuracjuszki - Magdaleny Kownackiej z Ponikwy, szczawa wodoroweglanowo-chlorkowo-sodowo-jodkowa, wskazana przy chorobach przewodu pokarmowego, nieżytach jelit, woreczka żółciowego i dróg żółciowych, wrzodach żołądka i dwunastnicy, otyłości i lekkich nerwicach. Litr wody zawiera 27 g składników stałych, 1838 mg wolnego dwutlenku węgla oraz 7,81 mg jodu.
JAN źródło odkryte w 1869 roku. Szczawa wodoroweglanowo-chlorkowo-sodowa, zawierająca 4,3 g składników stałych na litr i 1840 mg wolnego dwutlenku węgla. Używana do kąpieli mineralnych i produkcji wody stołowej Szczawniczanka.
SZYMON zdrój odkryty w 1840 roku. Szczawa wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowo-wapienna z zawartością 3,2 g składników stałych na litr oraz 1632 mg wolnego dwutlenku węgla. Leczy niedokrwistość, używana również do kąpieli.
WANDA źródło powstałe w 1867 roku w miejscu dwóch starych zdrojów Anieli i Heleny. Szczawa wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowo-jodowa o zawartości 9,5 g na litr składników stałych, 2055 mg wolnego dwutlenku węgla oraz 2,11 mg jodu.
PITONIAKÓWKA zdrój odwiercony w 1952 roku wykonany w 1967 roku na dnie prowizorycznego ujęcia źródła (źródło podwójne), zrekonstruowany w 1973 roku. Mineralizacja wody przewyższa źródło Magdalena (3,9 g składników stałych na litr), rekordowa jest również zawartość wolnego dwutlenku węgla (2290 mg na litr). Woda posiada wysoką zwartość węglanów kwaśnych i chlorków. Zalecana przy chorobach układu trawienia. Kurację pitną ze zdrojów Magdaleny i Jana przeprowadza się w pijalni "Magdalena", zaś ze zdrojów Stefan i Józefina w starej pijalni przy placu Dietla. Wody ze źródeł Szymon, Wanda i Pitoniakówka są źródłami ogólnodostępnymi i można je czerpać odpowiednio przy zejściu do kolejki krzesełkowej na Palenicę, w Parku Dolnym nad kaplicą i przy ul. Skotnickiej za garażami.